Projekt Kujawsko-Pomorskie Bez Smogu został zrealizowany ze środków w programie Aktywni Obywatele – Fundusz Regionalny. Partnerzy w projekcie – Pracownia Zrównoważonego Rozwoju i Gmina Osielsko. Został zrealizowany w okresie od października 2023 roku do kwietnia 2024 roku.
Projekt odpowiedział na potrzebę podjęcia konkretnych działań antysmogowych w gminach wiejskich i wiejsko-miejskich województwa kujawsko-pomorskiego w obliczu wchodzącego w życie 1 stycznia 2024 roku zakazu użytkowania bezklasowych pieców na węgiel i drewno, tzw. kopciuchów.
Celem projektu było przyśpieszenie tempa wymiany pieców poprzez wypracowanie nowych rozwiązań i narzędzi implementacji przepisów antysmogowych.
Projekt był skierowany do przedstawicieli samorządów z gmin wiejskich i wiejsko-miejskich województwa kujawsko-pomorskiego – wójtów, burmistrzów, urzędników odpowiedzialnych za kwestie związane z ochroną środowiska i gospodarką komunalną, organizacje pozarządowe, grupy nieformalne, właścicieli bezklasowych pieców oraz mieszkańców zainteresowanych poprawą jakości powietrza w swojej okolicy.
Realizację projektu rozpoczęliśmy diagnozą potrzeb w gminach, aby następnie zaoferować uczestnikom szkolenia z udziałem ekspertów, dotyczące
narzędzi implementacji przepisów antysmogowych.
Szkolenia objęły pięć obszarów ważnych z punktu widzenia poprawy jakości powietrza:
1. Działania edukacyjno-informacyjne kierowane do mieszkańców gmin
2. Informowanie o poziomie zanieczyszczenia powietrza
3. Przeprowadzanie kontroli palenisk wśród mieszkańców i mieszkanek
4. System dofinansowań do wymiany ogrzewania i doradztwo dla mieszkańców
5. Postępowanie z mieszkańcami dotkniętymi ubóstwem energetycznym
Sześciu gminom – Solec Kujawski, Dąbrowa Chełmińska, Żnin, Bobrowniki, Brześć Kujawski i Zławieś Wielka – pomogliśmy w procesie wdrażania zaproponowane narzędzi ochrony powietrza. Zaoferowaliśmy im również pomoc zewnętrznych ekspertów. Dwie gminy skorzystały z opinii prawnych wystawionych przez prawnika Fundacji Frank Bold specjalizującego się w prawie ochrony środowiska i ochrony powietrza.
W kolejnych pięciu gminach – w Nakle nad Notecią, Potulicach, Kcyni, Osięcinach i Aleksandrowie Kujawskim, zwiększyliśmy zaangażowanie mieszkańców oraz wiedzę jak przyczynić się do poprawy jakości powietrza poprzez kampanię uświadamiającą z pomocą makiety sztucznych oddychających płuc Polskiego Alarmu Smogowego. Ważnym aspektem kampanii było zachęcanie posiadaczy bezklasowych, nielegalnych już pieców do skorzystania z dotacji gminnej lub programu Czyste Powietrze, w celu ich wymiany.
Pod koniec projektu przeprowadziliśmy ewaluację i utworzyliśmy rekomendacje z projektu pt. „Egzekwowanie zapisów uchwały antysmogowej i działania na rzecz poprawy jakości powietrza w województwie kujawsko- pomorskim. Katalog realnych działań, które może podjąć każda gmina już dziś”. Rekomendacje zawierają rozwiązania wypracowane u działem mieszkańców, pozwalające na sprawną implementację przepisów antysmogowych i tym samym stopniową poprawę jakości powietrza w gminach.
W działaniach uczestniczyli mieszkańcy, NGOs oraz urzędnicy gminni. W projekt zaangażowaliśmy 60 osób. Z rekomendacji końcowych skorzystały wszystkie 144 urzędy gmin województwa kujawsko-pomorskiego.
Projekt został zrealizowany przez Bydgoski Alarm Smogowy w partnerstwie z Pracownią Zrównoważonego Rozwoju i Gminą Osielsko.